Kur'ân'da Câmi ve Cemaatin Önemi

Prof. Dr. Suat Yıldırım

İslâm'da ferdî mes'ûliyet esas olmakla beraber, cemaat teşkil etmek de pek mühim bir vecibedir. Bundan ötürü cemaatin olgunlaşma yeri olan cami (mescid), birinci dereceden ehemmiyeti haizdir. Cemaat, İslâm şeairinden olması itibariyle, bazen şahsî farzlardan da önemli bir sıra işgal eder.

Tam sûre halinde indirilen ilk sûre olup her müminin günde en az yirmi defa okumakla mükellef tutulduğu Fatiha, Müslümanların cemaat teşkil etmelerinin lüzumuna işaret eder. Cenâb-ı Allah, müminlerden: "Ya Rabbî, yalnız Sana kulluk eder (na'büdü), yalnız Senden medet umarız" (Fatiha, 5) demelerini istemekle, cemaat halinde ibadet beklediğini belirtmiş olmaktadır. Cemaatle ibadet etmek için cemaatin teşekkül etmesi gerekir. Halbuki cemaat, kuru bir kalabalık demek olmayıp, aynı ruhla hareket edebilen muntazam bir birlik demektir. Binaenaleyh cemaatin teşekkülü, içtimaî bir ruhun ve içtimaî bir ahdin bulunmasına bağlıdır. İslâm cemaatinin meydana gelmesi Fatiha sûresinin nazil olmasından sonra gerçekleşmiştir. Bu noktada, "fert mi cemaati, yoksa cemaat mi ferdi meydana getirir?" diye bir sual akla gelebilir. Aslında böyle bir fasit daire (kısır döngü) söz konusu değildir. Zira içtimaî ruh evvela fertte inşa edilir. Fert vicdanına ne vakit kardeşlik duygusu girer ve onu kibirden, darlıktan, bencillikten çıkararak genişletirse, o vicdan kazandığı genişlik nispetinde bir cemaata namzet olur. Bu saha, bir aileden tutunuz tâ cihangir bir devlete kadar gidebilir.

Bir vicdanda içtimaî bir ruhun teşekkül ettiğinin belirtisi, başkasını da kendisi kadar değerli kabul edip onun sevinciyle mesrur, üzüntüsüyle mahzun olmasıdır. Söylenmesi kolay ama tatbiki zor olan bu vasıf bulunmadıkça cemaat yok, olsa olsa birtakım nakıs fertler var demektir. Cenâb-ı Allah bu içtimaî ruhu besleyip geliştirmek için müminlere "na'büdü" dedirtiyor. Kendilerinden ahid alırken, her ferdin takririni, bütün insaniyete hatta bütün âlemlere şamil içtimaî bir hey'eti temsil eden bir kardeşlik hissi ile alıyor. Çünkü cem'i mütekellim, muhatap ve gaib camilere benzemez ve bunda hakikaten söyleyen, yine bir müfreddir. Fakat o müfred, diğer kardeşlerinin temsilcisi olarak "biz" der. Bir cemaat, ne vakit cemaat olarak söz söylemek isterse, içlerinden birinin başkanlığı altında toplanırlar da hepsi ona söyletirler; yoksa her birinin "ben", "ben" diye bağırması, bir cemaatin değil, müteferrik kimselerin kendi adlarına konuşmaları sayılır.

Cemaatin varlığı, fertte içtimaî ruhu geliştirdiği gibi, henüz böyle bir cemaat fiilen mevcut değilken de, bu ruhun fertte meydana gelmesinden büyük bir sosyal bina, yani cemaat teşekkül edebilir. Ve o duygu ve vicdan ile Allah Tealâ ile ahidleşebilir ve meselede de hiçbir fasit daire şüphesi kalmaz. İşte İslâm, bu büyük ve eşsiz içtimaî ruhtur.

İslâm cemaatinin kuvveti, fertlerin çokluğu ve onların İslâmî vicdanlarının kuvvetleriyle mütenasiptir. Cemaatin cismi mevcut olup kuvveti de yerinde olursa, ferdin bu içtimaî ruhu duyup taşıması kolay olur. Lâkin bu cisim zayıf olduğunda büyük bir vicdan taşımak hayli zordur. Cemaat yok iken bütün dünyayı tutacak küllî bir ruha sahib olmak ise, ancak Allah Tealâ'nın hususî teyidine mazhar olan nebilerin (aleyhimü's-selam) makamıdır. Nitekim küllî ruhu en mükemmel şekilde temsil eden ve bir ismi de "Cami" olan Hâtemü'l-enbiyâ (aleyhissalatü vesselam), İslâm cemaatinin menşei ve kaynağı olmuştur.

İşte Allah Tealâ, cemaat kuvvetini geliştirmek, yaşatmak ve devam ettirmek irade ediyor. İnsandan sadece ferdî vicdanıyla bir ahid istemeyip, içtimaî vicdandan mîsak istiyor. Ve her namazda bu vicdanı terbiye ve teyid ettiriyor, eğitip pekiştiriyor. Örnek İslam devletini kuranlar (radiyallahu anhüm), putları kıranlar, kisraların cihangir hâkimiyetlerini devirenler, kayserlere boyun eğdirenler bu cemaat ruhuna sahip olanlar olmuştur. Türkistan diyarına gidip Türkleri cezbeden, oradan çekip İstanbullara, Viyanalara kadar getiren de yine bu ruh olmuştur.

Bu cemaat ruhu mescidde oluşur; oradaki toplu ibadet, eğitim, öğretim ve irşad ile olgunlaşır. Bu sebeptendir ki Peygamber Efendimizin Medine'ye hicreti müteakip yaptığı ilk iş mescid bina etmek olmuştu. Kur'ân-ı Kerîm şu mealdeki âyet-i kerimede, mescid imar etmenin ancak îmanla ve ondan kaynaklanan tevhid, Allah'ı tenzih, kulluğu O'na tahsis, yalnız O'na tevekkül, ahirete îman, namazı dosdoğru kılma ve yalnız Allah'dan korkma gibi güzel vasıflarla mümkün olduğunu belirtir: "Allah'ın mescidlerini ancak Allah'a ve âhiret gününe îman eden, namazı dosdoğru kılan, zekâtı veren ve Allah'dan başkasından korkmayan kimseler imar eder. İşte doğru yola ermişlerden olmaları umulanlar bunlardır" (Tevbe, 18).

Âyet-i celîlede geçen imâre, harabın (harap, yıkık olma hali) zıddı olup kısaca "bina ve tamir etme" demektir. Burada ya bu mânâya, yahut "ziyaret etme, şenlendirme" manasınadır. Bununla ilgili olarak da mutlak surette "ibadet etme, namaz kılma" anlamına da gelir. Keza ikamet etme, oturma mânâsı da vardır. İmardan maksad mescid binalarını inşa etmek, onların mamûriyetine itina göstermek, dayayıp döşemek, kandillerle ışıklandırmak, oralarını daimî ibadetlerle, zikirlerle, ilmî derslerle şenlendirmek ve nihayet oralarda yapılış maksatları dışında (mâlâyânî konuşmalar gibi) iş yapmamaktır.6

Bu âyetin tefsiri ile ilgili olarak Resulullah Efendimizden (sav) şu hadis-i şerif nakledilmiştir: Ebû Said el-Hudrî'nin bildirdiğine göre o şöyle buyurmuştu: "Bir şahsın mescide devam ettiğini görürseniz, onun imanlı biri olduğuna şehadet edebilirsiniz. Müteakiben (Resulullah) 'Allah'in mescidlerini ancak Allah'a ve ahiret gününe iman eden (...) kimseler imar eder' mealindeki âyeti okudu."

Şahsın kalbinde saklı, dolayısıyla gaybî bir durum olan îmanına şehadet konusunda Resulullah Efendimiz'in pek ihtiyatlı olduğu malûmdur. ''Allah karşısında hiç kimseyi tezkiye edemem (temize çıkaramam)" buyuran da O'dur. Bu hususiyeti sadece cemaate devam edene tanımıştır.

Mezkûr ayette geçen îmarın hem maddî hem de bilhassa manevî cihete şamil olduğunu gösteren müteaddit hadis-i şerifler bulunmaktadır ki bazılarının mealleri şöyledir: "Her kim sırf Allah rızası için bir mescid yaparsa, Allah da onun için cennette bir ev yapar.'
"Güzelce abdest alıp sırf namaz için mescide gidenin, attığı her adımdan ötürü Allah onu bir derece yukarı yükseltir ve ayrıca ondan bir günah düşürür, tâ mescide giresiye kadar. Mescide girince namazı bekleyene kadar namaz kılıyor gibi kendisine sevap yazılır. Melekler ona rahmet dilerler, oturduğu yerde kaldıkça ve abdesti bozulmadıkça 'Ya Rabb onu affet' diye dua ederler."

"Cemaatle kılınan namaz, kişinin evinde (münferid) kıldığı namazdan yirmi yedi misli daha faziletlidir."

Bir hadis-i kudsîde Cenâb-ı Allah'ın şöyle buyurduğu Hz. Peygamber (sav)'den rivayet edilir: "Benim dünyadaki evlerim mescidlerdir. Misafirlerim ise oraları bina edip şenlendirenlerdir. Ne mutlu o kuluma ki evinde abdest alır da Beni evimde ziyarete gelir. Ev sahibinin de evine gelen misafirine ikram etmek borcu vardır."

"Mescide gidip dönmek, Allah yolunda cihaddandır."

Hz. Rasulullah (sav) namazlardan birinde bazı kimseleri görememişti. Bunun üzerine şöyle buyurdu: "Yemin olsun, içimden öyle geçiyor ki birine cemaate namaz kıldırmasını emredeyim, sonra cemaati bırakıp namaza gelmeyen kimselere gideyim, onlar için birçok odun demetleri yığdırayım da kendileri içlerinde iken üzerlerine evlerini yakıversinler! Bu kimselerin herhangisi burada semiz etli bir kemik parçası bulacağını aklı kesse muhakkak mescide gelirdi."

Cemaat üzerinde, özellikle cemaat namazı üzerinde ısrarla duran hadis-i şeriflerin çokluğu, ilk nazarda bazılarınca mübalağa zannedilebilir. Halbuki sadece şu hikmetleri hatırlamakla işin ehemmiyeti kolayca anlaşılır:

Cemaat, mü'minleri mescidde birleştirip ayrılmamalarını sağlar, tefrika ve ayrılığı giderir.

Müslümanların birbirine muhtaç olduğunu hatırlatır ve ihtiyaçlarını giderme imkânlarını verir.

Müslümanları başıbozuk kalabalık olmaktan kurtarıp aynı gayeye yönelmiş muntazam birlikler haline getirir; idareye ehil bir önderlik altında onları meşru itaata alıştırır.

Özellikle bütün müslümanları ilgilendiren İslâmî meselelerden haberdar olup onları çözümlemeyi kolaylaştırır.

Cemaat, istişare emrinin yerine getirilmesini kolaylaştırır.

Cemaate katılmak üzere işine ara vermek, mescide gitmek zahmetine katlanmak sırf Hak rızası için bir fedakârlık sayılır. Böylece küçük fedakârlıklara alışan mü'min, büyük fedakârlıklar gerektiğinde onlara hazırlanmış olur.

Namaz vakitlerinin her gün dakik bir şekilde değişmesi itibariyle, cemaate katılma, insana mükemmel bir zaman tanzimi disiplini kazandırır, onu vaktin kıymetini en iyi şekilde anlayan dakik bir insan haline getirir.

Cemaate muntazam olarak iştirak etmekle mü'minlerin nasıl sağlam bir içtimaî beden teşkil ettikleri müşahhas bir şekilde ortaya konmuş olur. Bu hal mü'minlerin kalplerine kuvvet verir, din düşmanlarını çekindirir, İslâm'a sataşmak hususundaki cüretlerini kırar. Bir hadis-i şerifte beyan buyurulduğu üzere sürüden ayrılan koyunu kurdun aşırması kolay olduğu gibi, cemaatten ayrılanı da şeytanların vesveseleriyle aldatmaları kolaylaşır. Cemaatta ise müslüman, kendisi ile aynı şekilde inanan binlerin içine girerek, yüzmilyonları tasavvur ederek cin ve ins şeytanlarının vesveselerini tuzla buz eder.

Cemaatte mü'minlerin ibadet neşvesi içindeki ruhları birbiri içinde in'ikâs ederek insibağ (bir diğerinin rengine boyanma) sırrı tecelli eder; birbirlerinden feyz alırlar, karşılıklı olarak dualarına mazhar olup sevap kazanırlar. Birbirlerinin güzel hallerinden istifade ederler. Karşılıklı bir etkileşimle, mevcut kuvvetleri kat kat artar. Tek başlarına yaptıkları ibadetlerdeki noksanlıklarını telafi ederler. İbadeti ve duası kabul edilenler arasında, günahkârlar da bağışlanır.

Ve nihayet cemaat, insanın yeryüzünde en mühim vazifesi olan ubudiyeti, küllî bir surette eda etmenin ifadesidir. Kâinatın her tarafında tecelli eden mutlak Rubûbiyyete karşı, onların elbette böyle bir mukabelede bulunmaları gerekir. Mü'min insanların her türlü meşgalelerini, duydukları bir çağrı üzerine, yani ezan-ı şerif sebebiyle bırakarak Yüce Yaradan'ın huzurunda ibadette toplanmaları ile O'nun mülkün tek sahibi olduğunu toplu şekilde ikrar ve ilan etmiş olurlar. Aynı takdis ve tenzih işini devamlı surette yapan bütün hilkatle, hususiyle melaike cemaati ile uyum içine girer, bütünleşirler. "Bu dünya O'nundur, hamd O'na mahsustur, hüküm O'nun hükmüdür, herkesin döneceği yer de O'nun huzurudur" hakikatini tekrar tekrar hatırlatmış olurlar.

Bedîüzzaman Said Nursî (rahmetullahi aleyh)'nin dediği gibi: "Vaktin evvelinde cemaatle namaz kılmak suretiyle insan, Beytullah'ın etrafında mü'minlerin teşkil ettiği nûranî halkalardan bîrine girmiş olur. Her şeyi kayd ve muhafaza eden Hafîz-i Mutlak'ın, bu mübarek manzarayı da kaydettirmeyi ihmal etmeyeceği düşünülmelidir. Ne mutlu Beytullah merkezinin çevresinde yönünü Kabe'ye, gönlünü Rabbine ve omuzunu mü'min kardeşine vermiş olarak halkalananlara!.

Dipnotlar
1 Tefsiru'l-Beydavî, 1, 15.
2 M. Hamdi Yazır, Hak Dîni Kur'ân Dili, 1, 110.
3 Aynı eser, 1,113.
4 Kastallânî, el-Mevahib, 1, 182.
5 Râğıb el-Isfahanî, el-Müfredat, A.M.R. md.
6 Tefsiru'1-Beydâvî, 1,493.
7 Tirmizî, İman,8; İbnu Mâce, Mesacid, 19. bkz. Âlûsî, 10, 66.
8 Buharı, Salat, 65; Müslim, Mesacid, 24.
9 Buharı, Salat, 87; Müslim, Tahare, 12.
10 Tefsiru'1-Beydâvî, Tevbe, 18. ayetinin tefsiri, 1, 493.
11 Buharî, Ezan, 36; Müslim, Mesacid, 249.
12 Tefsiru'l-Âlûsî, 10, 65 "sahih bir senedle" diyerek Taberanî'den.
13 Buharî, Ezan, 29; Müslim, Mesacid, 251.
14 Tirmizî, Da'avat, 139; Ahmed ibn Hanbel, Müsned, 3,448.
15 B. Said Nursî, Mesnevî-i Nuriye, (Trc. A. Nursî, İst., 1980

Yazar Hakkında

Prof. Dr. Suat Yıldırım

Prof. Dr. Suat Yıldırım

Fatih Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyesi

Babası Mehmet Zeki Yıldırım dedesi Hacı Hüsnü Yıldırım, Ergani müftülüğü yapmış zevat arasındadır. Anne tarafından dedesi Mustafa İnal Osmanlı dönemi mutasarrıflarından, onun babası Kavasbaşılardan Hacı İbrahim, Osmanlı dönemi A'yan (Senato) âzalarındandır. 1964'de Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nden mezun oldu. 1964-1965'de kısa süre Edirnemüftülüğünde bulunup iki yıl yedek subay olarak askerlik görevini müteakip Diyanet İşleri Başkanlığı müfettişliği yaptı (1967-1968). 1968'de Erzurum Atatürk Üniversitesi'nde Arap Dili ve Edebiyatı asistanlığına başladı. 1970-1971 yıllarında bir müddet Bağdat'da incelemede bulundu.

1973'de "Peygamberimizin Kur'an?ı Tefsiri" konulu doktora tezini tamamladı. 1977'de Tefsir doçenti unvanını alarak 1977-1987 döneminde Erzurum Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Tefsir Anabilim Dalı Başkanlığı yaptı. 1974-1975 döneminde Paris Sorbonne Üniversitesi'nde incelemeler yaptı. 1987-1988 yıllarında Suudi Arabistan?da Medine İslam Tebliği Fakültesinde sözleşmeli profesör olarak lisans ve lisansüstü dersleri okuttu. Daha sonra Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Tefsir profesörlüğüne tayin edilip 1989-1993 döneminde burada Tefsir Anabilim Dalı Başkanlığı görevini ifa etti. 1993-1995 döneminde üç yıl Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dekanlığı yaptı. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesinde öğretime devam ederken oradan izinli olarak 1998-2000 döneminde Malezya Uluslararası İslam Üniversitesi'nde öğretim üyeliği yaptı. Şu an fatih üniversitesi'nde öğretim üyesi olarak çalışmaktadır. Evli olup üç kız babasıdır.

Suat Yıldırım'ın te'lif ve tercüme olarak 13 kitabı, yetmişten fazla ilmî inceleme ve makalesi bulunmaktadır.

Yazarımızın Diğer Yazıları (110 adet yazısı vardır.)

Konu BaşlığıYazar
Hadis Ricalinin HuzurundaSayı : 26 / Ekim-Kasım-Aralık 2015
Allah'ın Azametinin Oruçla İlânıSayı : 26 / Temmuz-Ağustos-Eylül 2015
Cihad ve KıtalSayı : 26 / Nisan-Mayıs-Haziran 2015
Zerre Bile Hesaba KatılacakSayı : 26 / Ocak-Şubat-Mart 2015
İ'câzu'l-Kur'an: Bakara Sûresi ÖrneğiSayı : 26 / Ekim-Kasım-Aralık 2014
Kur'ân-ı Kerîm'i Özetleyen Bir ÂyetSayı : 26 / Temmuz-Ağustos-Eylül 2014
"Kur'ân'ın Kaynağını İspat Yöntemi" Kitabına TakdimSayı : 26 / Nisan-Mayıs-Haziran 2014
Cami ve CemeviSayı : 26 / Ocak-Şubat-Mart 2014
"Tefsirde Külli Kaideler" KitabıSayı : 26 / Ekim-Kasım-Aralık 2013
M.Said Ramazan El-Bûtî'yi AnarkenSayı : 26 / Temmuz-Ağustos-Eylül 2013
Kur'an Müslümanlığı İddiasıSayı : 26 / Nisan-Mayıs-Haziran 2013
İslam'da Birlikte Yaşama TecrübesiSayı : 26 / Ocak-Şubat-Mart 2013
Muhammed Hamidullah'ın Kur'ân MealiSayı : 25 / Ekim-Kasım-Aralık 2012
Peygamber Yolundan ÇözümlerSayı : 25 / Temmuz-Ağustos-Eylül 2012
İslâm Ansiklopedisi'nde "Müsteşrikler"Sayı : 25 / Nisan-Mayıs-Haziran 2012
Mirac Olan NamazSayı : 25 / Ocak-Şubat-Mart 2012
Kur'ân'da Yardımlaşma ve İnfakSayı : 24 / Ekim-Kasım-Aralık 2011
İşte Kadın!Sayı : 24 / Temmuz-Ağustos-Eylül 2011
Râgıb El-Isfahânî'nin Mukaddimetü't-Tefsir'inin Kökleri ve Kitabın Türkçe'ye TercümesiSayı : 24 / Nisan-Mayıs-Haziran 2011
Peygamber Yolu Sempozyumundan NotlarSayı : 24 / Ocak-Şubat-Mart 2011
İmam Mâturîdî'nin Te'vilatü'l-Kur'ân TefsiriSayı : 23 / Ekim-Kasım-Aralık 2010
Said Nursi'nin İşârâtü'l-İ'caz TefsiriSayı : 23 / Temmuz-Ağustos-Eylül 2010
Vefatından Elli Yıl Sonra Bediüzzaman İle HelallaşmaSayı : 23 / Nisan-Mayıs-Haziran 2010
Canan ki Bir Melekti, UçtuSayı : 23 / Ocak-Şubat-Mart 2010
Hak Dinden Uzaklaşınca Ne Olur?Sayı : 22 / Ekim-Kasım-Aralık 2009
Kur'ân Sempozyumunun ArdındanSayı : 22 / Temmuz-Ağustos-Eylül 2009
Elmalılı'nın Meali veya Sahipsizliğin MealiSayı : 22 / Nisan - Mayıs - Haziran 2009
Risale-i Nur'un Kur'ân Tefsirindeki YeriSayı : 22 / Ocak-Şubat-Mart 2009
İç Diyalog Tartışmaları DurulurkenSayı : 21 / Nisan-Mayıs-Haziran 1998
Meallerimizle Biz Bize- 2Sayı : 10 / Ocak-Şubat-Mart 1998
Meallerimizle Biz BizeSayı : 10 / Ekim-Kasım-Aralık 1997
Kişinin Kur'an-ı Hakimi İle Özel İletişimiSayı : 21 / Ekim-Kasım-Aralık 2008
Medine Araştırmaları MerkeziSayı : 21 / Temmuz-Ağustos-Eylül 2008
En Mükemmel Ahlâk Başta Gelen MucizelerdendirSayı : 21 / Nisan-Mayıs-Haziran 2008
Mealimiz MünasebetiyleSayı : 11 / Ocak-Şubat-Mart 1999
Kur'an'ı Anlamada Çağdaş Bir Yaklaşım: RİSALE-İ NUR ÖRNEĞİ Sempozyumuna Bir BakışSayı : 11 / Ekim-Kasım-Aralık 1998
Müteşabih âyetler hakkında Önemli Bir HatırlatmaSayı : 11 / Temmuz-Ağustos-Eylül 1998
Allah'ın "Biz" Zamirini KullanmasıSayı : 21 / Ocak-Şubat-Mart 2008
20. Asır İslâm Düşünce ve Aksiyonunda BEDİÜZZAMAN SAİD NURSİ'nin YeriSayı : 10 / Temmuz-Ağustos-Eylül 1997
TDK'nun Türkçe Sözlük' Hakkında Bazı Mülazahalar -2Sayı : 9 / Nisan-Mayıs-Haziran 1997
TDK'nun Türkçe Sözlük'ü Hakkında Bazı Mülahazalar -1Sayı : 9 / Ocak-Şubat-Mart 1997
Hz. Peygamberin Kur'ân TefsiriSayı : 9 / Ekim-Kasım-Aralık 1996
Elmalılı M. Hamdi Yazır'ın Müteşabih Ayetleri Anlamaya KatkısıSayı : 20 / Ocak-Şubat-Mart 2007
Kur'ân'da Câmi ve Cemaatin ÖnemiSayı : 9 / Temmuz-Ağustos-Eylül 1996
ÂYETLERİN KRONOLOJİK SIRALANMASISayı : 8 / Nisan-Mayıs-Haziran 1996
Makbul Tefsirin ŞartlarıSayı : 14 / Ekim - Kasım - Aralık 2001
Kur'ân-ı Kerim'de Hz. İsa'nın HüviyetiSayı : 12 / Ocak-Şubat-Mart 2000
İSLÂM'IN HRİSTİYANLARA UYGULADIĞI HOŞGÖRÜSayı : 8 / Ocak-Şubat-Mart 1996
HANGİ HOŞGÖRÜ?Sayı : 20 / Temmuz-Ağustos-Eylül 2007
KUR'ÂN'N SOSYOLOJİK PRENSİBLERİ ve BATI MEDENİYETİ İLE MUKAYESESİSayı : 8 / Ekim-Kasım-Aralık 1995
KUR'ÂN VE ALEVÎSayı : 8 / Temmuz-Ağustos-Eylül 1995
HRİSTİYAN TESLİSİ VE HZ. MERYEMSayı : 7 / Nisan-Mayıs-Haziran 1995
ALLAH İLE İNSAN ARASINDAKİ KARŞILIKLI SEVGİSayı : 7 / Ocak-Şubat-Mart 1995
KUR'ÂN'IN ALLAH KELAMI OLDUĞUNU İSPATTA BEDİÜZZAMAN SAİD NURSİ'NİN ORİJİNAL BİR USÛLÜSayı : 7 / Ekim-Kasım-Aralık 1994
KUR'ÂN-I KERİM'DE KISSALARSayı : 7 / Temmuz-Ağustos-Eylül 1994
HAC'DAKİ HİDAYET VE BEREKETSayı : 6 / Nisan-Mayıs-Haziran 1994
KUR'ÂN AÇISINDAN İLİMSayı : 20 / Nisan-Mayıs-Haziran 2007
DİN ŞURASI HAKKINDA BİR DEĞERLENDİRME -2Sayı : 6 / Ocak-Şubat-Mart 1994
DİN ŞÛRASI HAKKINDA BİR DEĞERLENDİRMESayı : 6 / Ekim-Kasım-Aralık 1993
Gençlerin MesajıSayı : 6 / Temmuz-Ağustos-Eylül 1993
ELMALILI HAMDİ YAZIR VE TEFSİRİSayı : 5 / Nisan-Mayıs-Haziran 1993
İslâm Hakimiyetinin Sona Ermesinin 500'ncü Yılında ENDÜLÜS'TE İSLÂMSayı : 5 / Ocak-Şubat-Mart 1993
EBEDİ RİSALETLE GELEN KARDEŞLİKSayı : 5 / Ekim-Kasım-Aralık 1992
KİLİSEYİ İSLÂM İLE DİYALOG İSTEMEĞE SEVK EDEN SEBEPLER 2Sayı : 5 / Temmuz-Ağustos-Eylül 1992
Kuveyt Bilimsel İ'caz SempozyumuSayı : 20 / Ocak-Şubat-Mart 2007
KİLİSEYİ İSLÂM İLE DİYALOG İSTEMEĞE SEVK EDEN SEBEPLERSayı : 4 / Nisan-Mayıs-Haziran 1992
EZAN VE TEBLİĞ (Sürekli Mesaj Olarak Ezan)Sayı : 4 / Ocak-Şubat-Mart 1992
KURAN-I KERİME BİR BAKIŞ *Sayı : 4 / Ekim-Kasım-Aralık 1991
HİCRETTEN KESİTLER VE DERSLERSayı : 4 / Temmuz-Ağustos-Eylül 1991
KUR'ÂN VE RAMAZANSayı : 3 / Ocak-Şubat-Mart 1991
YASİN SURE-İ CELİLESİNİN MEALİ *Sayı : 3 / Ekim-Kasım-Aralık 1990
Mİ'RAC HAKİKATLERİNDENSayı : 3 / Temmuz-Ağustos-Eylül 1990
KUR'AN'IN TENCÎMİNİN EĞİTİCİ ÖZELLİĞİSayı : 2 / Nisan-Mayıs-Haziran 1990
FUSSİLET SURESİNDEN DERSLERSayı : 2 / Ocak-Şubat-Mart 1990
MUASIR HIRİSTİYANLIĞIN İSLÂM'A BAKIŞI (3)Sayı : 2 / Ekim-Kasım-Aralık 1989
MEHMED AKİF'İN KUR'ÂN'A BAKIŞI (2)Sayı : 18 / Ekim-Kasım-Aralık 2006
MUASIR HIRİSTİYANLIĞIN İSLÂM'A BAKIŞI (2)Sayı : 2 / Temmuz-Ağustos-Eylül 1989
MUASIR HIRİSTİYANLIĞIN İSLÂM'A BAKIŞISayı : 1 / Nisan-Mayıs-Haziran 1989
İbadet ve Hayat NizamıSayı : 1 / Ocak-Şubat-Mart 1989
Mehmed Akif'in Kur'an AnlayışıSayı : 18 / Temmuz- Ağustos- Eylül 2006
Ma'rib'den Ma'rik'aSayı : 18 / Nisan - Mayıs - Haziran 2006
Mealim Hakkında HezeyanlarSayı : 18 / Ocak - Şubat - Mart 2006
Ceza Hükümleri Açısından Tevrat ve Kur'anSayı : 18 / Ekim - Kasım - Aralık 2005
Kur'an-ı Kerim'in Müteşabihan Mesani ÖzelliğiSayı : 18 / Temmuz - Ağustos - Eylül 2005
Kur'ân-ı Kerim'e Göre Ehl-i Kitapla DiyalogSayı : 17 / Nisan - Mayıs - Haziran 2005
Diyalogda Anahtar İsim: L. Massignon ve İslâmSayı : 17 / Ocak - Şubat - Mart 2005
İ'cazul-Kur'ân İlmiSayı : 15 / Temmuz - Ağustos - Eylül 2002
Şeytanî Âyetler SafsatasıSayı : 17 / Ekim - Kasım - Aralık 2004
Camiler HaftasıSayı : 17 / Temmuz - Ağustos - Eylül 2004
Dinler ve Barış Sempozyumundan Geriye KalanSayı : 16 / Nisan - Mayıs - Haziran 2004
Âyetlerin Tertibinde Oryantalist ŞüphesiSayı : 14 / Nisan - Mayıs - Haziran 2002
Âyetlerin Kronolojik SıralanmasıSayı : 14 / Nisan - Mayıs - Haziran 2002
İslamın Tanıttığı AllahSayı : 13 / Nisan - Mayıs - Haziran 2001
Kur'ân-ı Kerim'in ÜslûbuSayı : 16 / Ocak - Şubat - Mart 2004
En Mühim Mesaj: KUR ' ANSayı : 14 / Ocak - Şubat - Mart 2002
Kur'an-ı Kerim'in MuhtevasıSayı : 16 / Ekim - Kasım - Aralık 2003
Malezya'dan İntibalarSayı : 12 / Temmuz - Ağustos - Eylül 1999
Misyonerlerin Türkiye'yi DeğerlendirmeleriSayı : 1 / Ekim - Kasım - Aralık 1988
Risale-i Nur'da Müteşabih Âyetleri Anlamada Önemli Esaslar -2Sayı : 13 / Temmuz - Ağustos - Eylül 2000
Fatiha SuresiSayı : 1 / Temmuz-Ağustos-Eylül 1988
Moskova IsınırkenSayı : 16 / Temmuz - Ağustos - Eylül 2003
Depremin HatırlattıklarıSayı : 12 / Ekim - Kasım - Aralık 1999
Risale'i Nur'da Müteşabih Ayetleri Anlamada Önemli EsaslarSayı : 12 / Nisan - Mayıs - Haziran 2000
Kur'an'ı Anlamada Çağdaş Bir Yaklaşım: RİSALE-İ NUR ÖRNEĞİ Sempozyumuna Bir Bakış 2Sayı : 11 / Nisan - Mayıs - Haziran 1999
Ömer Nasuhi Bilmenin Büyük Tefsir Tarihi Hakkında Bir DeğerlendirmeSayı : 13 / Ekim - Kasım - Aralık 2000
Gazzâli'nin Bilimsel MetoduSayı : 13 / Ocak-Şubat-Mart 2001
Ila'yı Kelimetullah veya CihadSayı : 14 / Temmuz - Ağustos - Eylül 2001
Kur'an'ın Surelerindeki Eşsiz AhenkSayı : 15 / Nisan - Mayıs - Haziran 2003
Muhammed Esed'in "Kur'an Mesajı" Adlı Tefsiri HakkındaSayı : 15 / Ekim - Kasım - Aralık 2002
Evrensel Alim Muhammed HamidullahSayı : 15 / Ocak - Şubat - Mart 2003